Gebruik van film en multimedia ter ondersteuning van het pleidooi

Sinds 1982 ben ik advocaat en sinds 2003 filmmaker. Voorzover mij bekend maak ik als eerste advocaat in Nederland met enige regelmaat gebruik van film en multimedia ter ondersteuning van mijn pleidooi. Steeds, zo merk ik, draagt dit bij aan de kwaliteit van het debat ter zitting en aan de uiteindelijke oordeelsvorming bij de beslissing. Sindsdien laat ik beeld overtuigen.

Heb ik een verhaal?

Onlangs sprak ik met prof. mr Ton Hol, rechtsfilosoof te Utrecht en rechter in Haarlem, over de betekenis van het gebruik van beeld binnen de rechtspraktijk. Hij vertelde : Bij het maken van vonnissen gaat het erom of rechters een verhaal kunnen construeren. Er moet dus iets op je netvlies komen en daarbij is een element van inleving nodig. Steeds vraag ik me af: heb ik een verhaal? Veel omtrent de toedracht, de feiten en omstandigheden in een dossier blijft immers abstract. Elementen van verbeelding zoals film kunnen daarbij zeker behulpzaam zijn.

Mag het?

Veel rechtszalen zijn inmiddels uitgerust met een lcd-scherm waarop beeld kan worden vertoond. In strafzaken kan het gebruik van film worden beschouwd als de inbreng van een ander geschrift ex art. 344.1.5e Sv dat tot het bewijs kan meewerken. Hoewel de advocaat zelf gaat over de inrichting van zijn pleidooi is het raadzaam vooraf aan te geven op welk punt de vertoning van film kan bijdragen aan het de kwaliteit van het debat en de oordeelsvorming.

Voorbeeld van een reclasseringsrapport op dvd

Als bijlage, Klik hier, treft u een voorbeeld uit mijn praktijk aan van zo’n verzoek aan de Politierechter en de Officier van justitie te Amsterdam. Ik sluit tevens kopie bij, klik hier, van het bijbehorende filmplan. Neemt u de url http://www.kluwerrechtenstudie.nl/default.php?id=39 over in de browser van uw pc en u kijkt naar de film zelf. Politierechter mr Kalff en officier van justitie mr Oppe reageerden positief. Na afloop zei mr Oppe desgevraagd: Dit voegde echt iets toe. De film is mooi gemaakt, zijn partner kwam goed over en had ook echt iets te vertellen. Daardoor kregen we een beter beeld van de achtergronden. In het voorjaar van 2008 zullen er op deze site meer voorbeelden volgen van films zoals ik die bij pleidooi ter zitting heb ingezet.

Vergoeding

Wanneer de rechtbank meent dat de inbreng van een rapport of een getuige het belang van het onderzoek heeft gediend kan vergoeding volgen ex art. 591.1 Sv. Neem de uitspraak van de rechtbank Leeuwarden van 21 november 2006 ( LJN AZ2686, parketnummer 17/885034-06, rekestnummer 06/349 ). In die zaak had mr Anker een eigen reclasseringsrapport laten maken. De rechtbank overweegt “( … ) dat de inhoud van het door de raadsman ingebrachte rapport zowel door de officier als door de rechtbank uitdrukkelijk is meegewogen tijdens het onderzoek ter zitting alsmede door de rechtbank bij de beraadslaging. De raadkamer komt derhalve tot het oordeel dat dit rapport het belang van het onderzoek heeft gediend en dat de verzochte vergoeding van proceskosten voor toewijzing vatbaar is. (… )” De onderstreping is van mij, Jaap Bakker. Alleen al gelet op de quote van mr Oppe ligt het voor de hand dat ook ( een deel van ) de kosten van mijn dvd uit bovenstaand voorbeeld voor vergoeding in aanmerking komen.

De kracht van beeld in de rechtszaal

Op 30 maart 2007 publiceerde het Advocatenblad een voorpagina-artikel onder die kop. Oud-advocate en grafisch ontwerper mr Suzanne Hoogwater, thans woonachtig in Denver, Colorado, doet daarin verslag van de betekenis van het fenomeen beeld binnen de Amerikaanse procespraktijk. Aanbevolen! Klik hier.

Woord en beeld

Het is op z’n minst opmerkelijk te noemen dat wij als advocaten – die de kunst van het overtuigen toch tot de essentie van ons vak rekenen – vrijwel alleen gebruik maken van het woord. Terwijl wij als privé-personen leven in een cultuur die wordt gedomineerd door het beeld, bevinden we ons als professionals nog in een omgeving waarin dat beeld nauwelijks is doorgedrongen. In sommige gevallen is dat een gemiste kans. De kracht van beeld zou juist benut kunnen worden, in het belang van de cliënt.

Innovatie binnen de advocatuur

Hoe is dit verschil tussen het gebruik van woord en beeld te verklaren ? Spelen hier ook mogelijkheden en kansen ? Kan beeld uitgroeien tot een vorm van productinnovatie binnen de advocatuur? Vanaf mei 2008 doe ik via dexze website verslag van mijn zoektocht naar het antwoord op deze vragen langs collega’s en andere direct betrokkenen. Ik verwacht dat dit een buzz op gang brengt waarvan de uiteindelijke conclusie is dat de vaardigheid om beeld toe te voegen aan z’n pleidooi anno 2008 niet meer valt weg te denken uit de toolkit van de moderne advocaat.

Laat beeld overtuigen!

Badhoevedorp, april 2008
Jaap Bakker